شناخت حافظ به عبور از لایه های ظاهری شعر او نیاز دارد

به گزارش ایکنا از فارس، حجت الاسلام قاسم کاکایی، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز شامگاه دوشنبه، 20 مهرماه، در آیین سی امین یادروز حافظ شیرازی که با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد، با اشاره به جایگاه این شاعر در فرهنگ و ادبیات ایران اظهار کرد: کمتر خانه ای در ایران وجود دارد که دست کم یک جلد دیوان حافظ در آن یافت نشود و کمتر شاعری را می توان یافت که همچون او تا این اندازه در زندگی و فرهنگ مردم ایران حضور داشته باشد.

وی افزود: مردم ایران پس از کلام خدا، بیش از هر کتاب دیگری به دیوان حافظ رجوع می کنند و به آن تفأل می زنند؛ موضوعی که از پیوند عمیق جامعه ایرانی با شعر و اندیشه این شاعر حکایت دارد.

حافظ؛ شاعری با وجوه شخصیتی متفاوت

این حافظ پژوه شیرازی با اشاره به جایگاه حافظ در ادبیات فارسی بیان کرد: حافظ شاعری ملی و در عین حال برخاسته از هویت فرهنگی شیراز است و بازخوانی اندیشه ها و معانی ژرف نهفته در دیوان خواجه شمس الدین محمد، برای شناخت بهتر شخصیت و جهان فکری او ضرورت دارد.

کاکایی با اشاره به توانایی حافظ در بهره گیری از آرایه های ادبی، به ویژه ایهام، گفت: این ویژگی از جنبه های برجسته شعر حافظ است و همواره مورد توجه استادان زبان و ادبیات فارسی قرار داشته است.

وی با بیان اینکه درباره تجربه عشق و درد عاشقانه در شعر حافظ اتفاق نظر وجود دارد، افزود: با این حال، حافظ از نظر شخصیت و مرجع فکری، شاید رازآلودترین شاعر ادبیات فارسی باشد و شناخت او پرسش های فراوانی برمی انگیزد که پاسخ های متفاوت و گاه شگفت انگیزی برای آن ها ارائه شده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز ادامه داد: برخی حافظ را شاعری رند و بی پروا دانسته اند که به باورهای رایج می خندد و برخی دیگر با تأکید بر حافظ قرآن بودن او، تصویری ملکوتی و عارفانه از این شاعر ارائه کرده اند.

وی افزود: گروهی از اهالی فرهنگ، حافظ را عارف و مولانا را عارفی شاعر دانسته اند و عده ای دیگر، حافظ را بیش از آنکه صرفاً شاعر بدانند، رندی اندیشه ورز معرفی کرده اند؛ به گونه ای که هرکس تصویر خود را در آینه دیوان او دیده است.

کاکایی با اشاره به تلاش برخی پژوهشگران برای جمع میان برداشت های متفاوت از شخصیت حافظ اظهار کرد: گروهی معتقدند وجوه مختلف شخصیتی او به صورت هم زمان وجود داشته است؛ با این حال، برای فهم این تفاوت ها باید به زبان، اندیشه و شیوه بیان خود حافظ توجه کرد.

راز و رمز؛ کلید ورود به جهان فکری حافظ

این استاد دانشگاه با اشاره به چندلایگی معنایی دیوان حافظ گفت: دیوان او نیز متنی سرشار از معانی گوناگون، ابیات آشکار و رازهای پنهان است و برای فهم آن نمی توان تنها به معنای ظاهری واژگان بسنده کرد.

کاکایی تأکید کرد: حافظ تنها هنرمندی بزرگ نیست، بلکه اندیشمندی ژرف نگر و صاحب حکمتی سترگ است. اندیشه او چنان بلند و گسترده است که سرشار از معنا، راز و رمز است و در بسیاری از ابیات خود از پرده غیب سخن می گوید.

وی راز، رمز و معما را از کلیدواژه های مهم برای ورود به جهان فکری حافظ دانست و افزود: شناخت این جهان نیازمند تأمل در لایه های معنایی شعر اوست.

این حافظ پژوه در ادامه با تأکید بر ضرورت عبور از سطح ظاهری اشعار حافظ اظهار کرد: برای شناخت این شاعر باید به عمق اندیشه او راه یافت؛ چراکه درک جهان فکری وی بدون شناخت ظرایف معنوی و تأمل در معانی نهفته در اشعارش دشوار خواهد بود.

کاکایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیت شعر حافظ برای تقویت پیوندهای انسانی گفت: با اقتباس از غزلیات حافظ، همگان را به مهرورزی دعوت می کنم.

انتهای پیام